މިހާރު ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި، ޚާއްސަކޮށް މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ވަރުގަދަ ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުން ދަނީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުންނެވެ. އިގްތިސާދީ ލޮޅުންތަކުން ރައްޔިތުން ސަލާމަތްކުރުމަށް އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކުން ޚާއްސަ އިރުޝާދުތަކާއި ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅަމުންދާއިރު، ރާއްޖޭގެ ހާލަތު ފެންނަނީ ތަފާތު ގޮތަކަށެވެ. ތެލާއި ކާބޯތަކެތީގެ އަގު އުފުލި، ފަތުރުވެރިކަމަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރަން ފަށާފައިވާއިރު، ސަރުކާރުން ބައެއް ލުއިތައް ދޭން މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް، އެކަށީގެންވާ ވަރުގަދަ އިގްތިސާދީ ސިޔާސަތެއް އަދިވެސް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ގައުމުގެ އިސްވެރިން އިންތިޚާބީ ފޯރީގައި އަވަދިނެތި އުޅުއްވާއިރު، ރައްޔިތުން ތިބީ މިއަންނަ ބަދަލުތަކާއެކު ދެން ކަންތައް ވެގެންދާނީ ކިހިނެއްތޯއާ މެދު ސުވާލު އުފެދިފައެވެ.
މިހާރު ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައަކީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ހަކަތައިގެ އަގަށް އައި ބަދަލެވެ. މާޗު 13 އަދި 19، 2026 ގައި ރޮއިޓާސް އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އީރާނާ ގުޅުންހުރި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން މުދާ އުފުލުމަށް ހުރަސްތަކެއް އެޅި، ތެލުގެ އަގު ފީފާއަކަށް 100 ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް ވަނީ އަރާފައެވެ. އައިއެމްއެފް އިން އިންޒާރު ކުރާ ގޮތުގައި ތެލުގެ އަގު މިގޮތަށް ދެމިއޮތް ނަމަ، ދުނިޔޭގެ އިންފްލޭޝަން މަތިވެ، އިގްތިސާދީ ކުރިއެރުން މަޑުޖެހޭނެއެވެ. މި ކަމުގެ އަސަރުތައް ސީދާގޮތުން ރާއްޖެއަށް ނުކޮށެއް ނުދާނެއެވެ.
އަގުތައް އުފުލުމާއި އިންފްލޭޝަން
އިގްތިސާދަށް އަންނަން ފެށި ބަދަލުގެ އަސަރު ރާއްޖެއިން އެންމެ އަވަހަށް ފެނުނީ ތެލުގެ އަގުންނެވެ. މާޗު 5، 2026 ގައި އެސްޓީއޯ އިން ވަނީ ޑީސަލް ލީޓަރަކުން 3.62 ރުފިޔާ އަދި ޕެޓްރޯލް ލީޓަރަކުން 2.51 ރުފިޔާ ބޮޑުކޮށްފައެވެ. ރާއްޖޭގެ ދަތުރުފަތުރާއި މަސްވެރިކަމާއި އިމާރާތްކުރުމާއި އެއާޕޯޓު ހިންގުމާއި، ރިސޯޓުތަކުގެ ޚިދުމަތްތަކަކީ ތެލަށް ބަރޯސާވާ ކަންކަމަށް ވުމުން، މި ބަދަލުގެ އަސަރު މުޅި އިގްތިސާދަށް ފެތުރިގެންދެއެވެ.
ސަރުކާރުން ވަނީ އާންމު ދަތުރުފަތުރަށާއި މަސްވެރި އުޅަނދުފަހަރަށް ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް ހެޔޮ އަގުގައި ތެޔޮ ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސާނެ ކަމަށް އިއުލާނުކޮށްފައެވެ. ހަގީގަތަކީ މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އޭގެ އަމަލީ ނަތީޖާއެއް ފެންނަން ނެތުމެވެ. ދަތުރުފަތުރުގެ އަގުތައް ހެޔޮވުމުގެ ބަދަލުގައި ދަނީ ބޮޑުވަމުންނެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުން ބުނާ ގޮތުގައި 2025 ގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސްދުވަހު ރާއްޖޭގެ އިންފްލޭޝަން ހުރީ އެވްރެޖްކޮށް 5 އިންސައްތައިގައެވެ. އަދި އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ އަގު ބޮޑުވުމުން އާމްދަނީ ދަށްވެ، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ކުޑަވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރުވެސް ވަނީ ދީފައެވެ. ރާއްޖޭގެ ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީންވެސް މީގެ ކުރިން ވަނީ، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލާއި ކާބޯތަކެތީގެ އަގު އުފުލުމުން ރާއްޖެއަށް އިންފްލޭޝަންގެ ނުރައްކާ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވާކަން ހާމަކޮށްފައެވެ.
ފަތުރުވެރިކަން ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅިފައި
ދެވަނަ ލޮޅުން އައީ ފަތުރުވެރިކަމަށެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަން ފެށުނީ ވަރަށް ވަރުގަދަކޮށެވެ. ނަމަވެސް މާޗު މަހުގެ ކުރީކޮޅު މި އަދަދުތަކަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އައެވެ. ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ ހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި ހިނގާ މާޗު މަހުގެ ފުރަތަމަ ހަފުތާގައި، 2025 ގެ އެ މުއްދަތާ އަޅާބަލާއިރު ފަތުރުވެރިން އައި މިންވަރު 23.4 އިންސައްތަ ވަނީ ދަށްވެފައެވެ. ދުނިޔޭގެ މަޝްރަހު ނުތަނަވަސްވުމާއި، ދަތުރުފަތުރަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ހުރަސްތަކުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ރިސޯޓުތަކުގެ ބުކިންތައް ދަނީ ކެންސަލްވަމުންނެވެ.
ސަރުކާރުގެ ފުރިހަމަ ސްޓްރެޓެޖީއެއް އޮތްތަނެއް ނުފެނޭ!
މި ހާލަތުގައި ސަރުކާރުން އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް ނާޅައޭ ބުނުމަކީ ބޭއިންސާފެކެވެ. މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ދިވެހިންނަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލު ހޯދުމަށްޓަކައި، ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ ޚާއްސަ ކެބިނެޓް ކޮމެޓީއެއް އެކުލަވައިލައްވާފައެވެ. އެސްޓީއޯގެ ފައިދާ ބޭނުންކޮށްގެން ތެލުގެ އަގު ހިފެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާކަން ސަރުކާރުން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އާންމު ދަތުރުފަތުރާއި މަސްވެރި އުޅަނދުތަކަށް ކުރިއެކޭ އެއް އަގެއްގައި ތެޔޮ ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށްވެސް އިއުލާނުކޮށްފައިވެއެވެ.
ނަމަވެސް، އެ ކޮމެޓީގެ މަސައްކަތްތަކަކީ ކޮބައިކަމެއް، އަދި ސަރުކާރުން ނިންމާ މުހިންމު ސިޔާސަތުތަކަކީ ކޮބައިކަމެއް ރައްޔިތުންނަށް އެހާ ސާފުކޮށް އެނގެން ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ އަމަލީ ނަތީޖާއެއް ނުވަތަ އެކުލަވައިލި ސްޓްރެޓެޖީއެއްގެ ތަފްސީލެއް އަދިވެސް ފެންނަމަކުން ނުދެއެވެ. މުޅި ސަރުކާރު ގުޅިގެން ކާބޯތަކެތީގެ އަގާއި މުދާ އުފުލުމުގެ ޚަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ އިތުރުން، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއަށް ޚާއްސަ ކޮންޓިންޖެންސީ ޕްލޭނެއްގެ މަސައްކަތް މި ކޮމެޓީން ކުރަމުންދާކަން އާންމުންނަށް އިހުސާސްވާ މިންވަރަށް ފެންނާކަށް ނެތެވެ.
މި މައްސަލަ ސިޔާސީ ގޮތުން ހޫނުވެފައިވަނީ އޭޕްރިލް 4، 2026 ގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބާ ދިމާވުމުންނެވެ. ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ޕީއެންސީގެ ކެމްޕޭން ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވަމުންދާއިރު، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތު ކުރަނީ ސަރުކާރުން އިގްތިސާދަށްވުރެ ބޮޑަށް އިންތިޚާބަށް އިސްކަންދޭ ކަމަށެވެ. ކުރީގެ އިގްތިސާދީ ވަޒީރު ފައްޔާޒް އިސްމާއީލް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ސަރުކާރު އޮތީ އިގްތިސާދީ ކަންކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުގެ ފޯރީގައެވެ.
ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގެ ފިޔަވަޅުތައް
ރާއްޖެއާ ޚިލާފަށް އޭޝިއާގެ އެހެން ގައުމުތަކުން ދަނީ މި ދަތި ވަގުތުގައި ރައްޔިތުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންނެވެ. ރޮއިޓާސް އިން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި އިންޑޮނޭޝިއާ އިން ވަނީ ތެލުގެ ސަބްސިޑީ އިތުރުކޮށްފައެވެ. ވިއެޓްނާމުން ތެލުގެ އަގު ހިފެހެއްޓުމަށް ޚާއްސަ ފަންޑެއް ބޭނުންކުރަމުންދާއިރު، ތައިލެންޑުން ވަނީ ކައްކާ ގޭހުގެ އަގު ހިފަހައްޓާފައެވެ. އަދި ފިލިޕީންސް އިން ދަތުރުފަތުރުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންދާއިރު، މިސްރުން ވަނީ އަސާސީ ކާބޯތަކެތީގެ އަގު ކޮންޓްރޯލްކޮށްފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ މަޝްރަހު މިހާރު އޮތް ގޮތުން، ކޮންމެ ވަގުތަކީވެސް އަގުތައް އަތްނުފޯރާ ފަށަށް އުފުލިގެން ހިނގައިދާނެ ވަގުތެކެވެ. އެހެންކަމުން، ސިޔާސީ މަސްލަހަތަށްވުރެ ގައުމީ މަސްލަހަތު އިސްކޮށް، ހަރުދަނާ އިގްތިސާދީ "ކްރައިސިސް މެނޭޖްމަންޓް" ޕްލޭނެއްގެ ދަށުން މަސައްކަތް ފެށުމަކީ މިއަދު ދިވެހި ރައްޔިތުން ސަރުކާރުގެ ކިބައިން އެންމެ ބޮޑަށް އުންމީދުކުރާ ކަންތަކެވެ. މި ނާޒުކު ދަނޑިވަޅުގައި ފިޔަވަޅު އެޅުން ލަސްކުރުމަކީ، އޭގެ ހިތި ނަތީޖާ މުޅި ގައުމު އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ތަހައްމަލު ކުރަންޖެހިދާނެ ކަމެކެވެ.